THIẾT KẾ CHO TRỢ NĂNG

AssistiveWare: Thế Giới Trợ Năng

Anh chính là vị cứu tinh cho một người bạn và vô số người khác.

Năm 1995, khi Giesbert Nijhuis thực hiện tour diễn xuyên châu Âu cùng với ban nhạc theo phong cách ska-reggae của mình thì chiếc xe van của anh bị lật văng ra khỏi đường. Tai nạn đó khiến Nijhuis bị liệt từ cổ xuống. Khi đó, anh ấy mới 26 tuổi.

Nijhuis, một chuyên gia thiết kế đồ họa kiêm nhiếp ảnh gia, kể lại: “Cả người tôi bất động, chỉ trừ phần đầu, sức thở rất yếu (chỉ bằng 1/8 so với khi chưa bị tai nạn). Cột sống gần như không còn hy vọng phục hồi hay cứu chữa. Ban đầu, tôi luôn dằn vặt liệu tôi có nên tiếp tục cuộc sống như thế này nữa hay không”.

David Niemeijer, người bạn thời thơ ấu của Nijhuis nhớ rất rõ khoảng thời gian đen tối đó. “Những khó khăn trong vận động đã khiến cuộc sống của cậu ấy vô cùng khổ sở.”

Giesbert Nijhuis (bên trái) là nguồn cảm hứng để người bạn của anh ấy, David Niemeijer (bên phải), thành lập AssistiveWare.

Vụ tai nạn đã ảnh hưởng đến mọi mặt trong cuộc sống của Nijhuis, kể cả công việc của anh. Để chỉnh sửa hình ảnh trên máy Mac, anh cần phải sử dụng được các tổ hợp phím. Tuy nhiên, các bàn phím trợ năng trên màn hình vào lúc đó không thể giúp anh làm được việc này. Trong hoàn cảnh mới này—hay “cuộc đời thứ hai” theo cách mà anh vẫn thích gọi—Nijhuis gặp phải nhiều vấn đề nghiêm trọng về khả năng tiếp cận.

Do đó, Niemeijer, khi ấy đang là một kỹ sư khoa học nông nghiệp và môi trường làm việc tại trường đại học, đã sáng tạo ra bàn phím trợ năng của riêng mình. Sau này, bàn phím đó trở thành ứng dụng Keystrokes dành cho máy Mac. Chẳng bao lâu sau, anh đã giảm bớt công việc ở trường đại học để tập trung thành lập công ty phần mềm AssistiveWare và từ đó đã cho ra đời nhiều công cụ trợ năng tiên phong dành cho máy vi tính.

Thế rồi nền tảng iOS ra đời đã thay đổi mọi thứ với Niemeijer. Anh không cần phải dùng phần mềm trợ năng trên máy tính nữa. Năm 2009, chỉ một năm sau khi Bộ phát triển phần mềm iOS ra mắt, AssistiveWare đã tung ra sản phẩm đột phá mang tên Proloquo2Go. Sản phẩm này sau đó được đưa lên máy Mac, đưa Niemeijer trở lại điểm xuất phát lần nữa.

Proloquo2Go là một bàn phím dựa trên biểu tượng để hỗ trợ những người gặp khó khăn khi nói.

Proloquo2Go sẽ thay lời những người gặp khó khăn khi nói chuyện bằng cách hiển thị các hình vẽ đơn giản. Bạn sẽ nhấn vào các hình đó để tạo câu rồi ứng dụng sẽ đọc to những câu đó (trong tiếng Latinh, proloquo có nghĩa là “nói to lên”). Tuy nhiên, thay vì chỉ cung cấp một số lượng giới hạn các câu và cụm từ định sẵn, Proloquo2Go cho phép bạn kết hợp các từ theo vô số cách.

Niemeijer cho biết: “Với ứng dụng này, mọi người không chỉ dùng được ngôn ngữ thông dụng, chẳng hạn như đặt câu hỏi hoặc trả lời mà còn có thể chia sẻ các tin tức hoặc câu chuyện giàu cảm xúc, thậm chí là kể chuyện cười”.

Tính di động của iPhone và iPad đã giúp cho công nghệ trợ năng này trở nên phổ biến hơn. Niemeijer giải thích: “Nếu là trước đây, bạn chỉ có thể sử dụng một thiết bị đắt tiền khi lên 7 hoặc 8 tuổi. Nhờ iPad hoặc iPod touch, bạn có thể bắt đầu dùng ứng dụng khi mới 2 hoặc 3 tuổi. Điều này tạo ra sự khác biệt lớn bởi vì nhiều đứa trẻ nay có thể theo học những trường bình thường và không phải phụ thuộc vào chương trình giáo dục đặc biệt nữa". Với phiên bản dành cho máy Mac, bạn có thể sử dụng ứng dụng này trên mọi thiết bị.

AssistiveWare hiện có 6 ứng dụng dành cho máy Mac, iPhone, iPad và Apple Watch. Ví dụ: Proloquo4Text (dành cho máy Mac và iOS) là một ứng dụng giao tiếp hỗ trợ và thay thế (AAC) có thể nói hộ bạn. Pictello (dành cho iOS) cho phép bạn tạo sách truyện bằng cách sử dụng tính năng chuyển văn bản thành lời nói và hình ảnh trên thiết bị của bạn.

Nijhuis rất tự hào về những gì Niemeijer đã gây dựng được. “Tôi rất vui khi chứng kiến sự phát triển trong công việc của David, từ phần mềm anh ấy thiết kế riêng cho tôi đến công ty lớn mạnh như ngày nay, những gì anh ấy thực hiện giúp đỡ được rất nhiều người trên khắp thế giới”.

Nhà thiết kế này vẫn tiếp tục cống hiến cho sự phát triển của AssistiveWare: Anh đã thiết kế logo cho công ty và biểu tượng cho ứng dụng Proloquo2Go.