Van de boulevards van Parijs tot de stranden van Rio de Janeiro jagen spelers al meer dan 40 jaar op Carmen Sandiego en leren ze ondertussen over verre culturen en regio’s van over de hele wereld.
Maar voor het door vrouwen geleide ontwikkelingsteam dat het personage (dat simpelweg Carmen Sandiego heet) heruitvond voor de reboot uit 2025 gemaakt door Gameloft Brisbane, was de belangrijkste vraag niet "Waar is Carmen Sandiego?", maar "Wie is Carmen Sandiego?"

"Je leerde haar of haar drijfveren nooit kennen – ze was gewoon een schurk om op te jagen", zegt Hannah Crosby, de hoofdartiest van de game. "We wilden in haar hoofd kruipen. Wie is deze persoon?"
Een radicale weg naar verlossing
De versie van Gameloft is zowel een eerbetoon aan als een nieuwe interpretatie van de edutainment-titel waar het allemaal mee begon: Where in the World Is Carmen Sandiego? uit 1985 op de Apple II. Net als voorheen reist Carmen in de nieuwe game kriskras de wereld over. Maar dit keer is ze geen crimineel die de speler moet vangen; ze is een vigilante die slechteriken voor het gerecht brengt.
Om agenten van V.I.L.E. (Villains International League of Evil) op te sporen, verzamel je aanwijzingen die een hint geven over een locatie, zoals een merkwaardig vliegticket of een laptop met een zoekopdracht naar lessen Portugees. Als de dieven bijvoorbeeld op weg zijn naar een stad waar Kantonees wordt gesproken en de lokale munteenheid de dollar is, ligt een bezoek aan Hongkong misschien wel in het verschiet.
"In eerste instantie waren we echt gefocust op het onderzoek", zegt artistiek directeur Liz Ballantyne. "Maar gaandeweg vonden we dat het niet helemaal duidelijk was waarom Carmen zo geweldig is."
Om dat op te lossen, voegde het team actiegerichte minigames toe, waarin spelers Carmen helpen een deltavlieger te besturen of met een enterhaak over de daken te slingeren.
Het team gaf haar ook een visuele update, in lijn met de authentieke kenmerken van het originele personage: stijlvol, maar nooit geobjectiveerd.

"Voor meisjes en vrouwen deed dat ertoe", zegt Ballantyne. "Ze maakte het normaal dat vrouwen konden leiden met intellect en zelfvertrouwen, in plaats van met hun uiterlijk."
Bekijk de wereld in een nieuw licht
Gedurende het hele proces bleef het team gefocust op het kerndoel van de game: spelers iets bijbrengen over verschillende delen van de wereld. En ze deden dat met het nodige inlevingsvermogen.
"We wilden deze geweldige plekken laten zien op een manier die ze recht doet en die niet zomaar een culturele karikatuur is", zegt Crosby.

Daarvoor moesten we contact opnemen met lokale overheden en rechthebbenden, omdat voor het afbeelden van bepaalde gebouwen en bezienswaardigheden toestemming nodig is, zoals voor de Supertree Grove in Singapore.
Deze aanpak had zo zijn valkuilen. "Er waren al twee complete levels klaar, maar op het allerlaatste moment kregen we geen toestemming", zegt Crosby. "Het artistieke team moest aan het einde van de ontwikkelingsfase volledig nieuwe levels tevoorschijn toveren. Dat was best wel stressvol!"
De cirkel is rond
Net als veel fans van Carmen Sandiego maakten Ballantyne en andere leden van het ontwikkelingsteam voor het eerst kennis met het personage via de originele Apple II-game. Elk exemplaar (op een floppydisk) werd geleverd met een fysieke editie van The World Almanac and Book of Facts. Dat was cruciaal om uit te zoeken waar de ongrijpbare crimineel vervolgens naartoe zou vluchten.

Maar voor Ballantyne is Carmen altijd meer geweest dan alleen maar een personage uit een game.
"Ze maakte van leren iets leuks en avontuurlijks", zegt Ballantyne. "En dat deed ze als vrouw, wat in de jaren 80 ongelooflijk zeldzaam was."
Daardoor werd het opnieuw vormgeven van het personage meer dan een oefening in nostalgie.
"Het gaat erom te benadrukken dat leren betekenisvol is, en dat meiden een rolmodel verdienen dat wordt gekenmerkt door haar verstand, onafhankelijkheid en gevoel voor avontuur", zegt Ballantyne. "Ze heeft zich ontwikkeld tot iemand waarmee spelers zich kunnen identificeren – niet alleen maar iemand die ze kunnen najagen."